Jung, Freud ve ajan tasarımında nasıl ortaya çıktıkları.

On dokuz ile yirmi dört arasında neredeyse hiç konuşmadım. Onun yerine okudum. Geri geri döndüğüm iki istif Carl Jung — Arketipler ve Kolektif Bilinçdışı, İnsan ve Sembolleri, Kırmızı Kitap — ve Sigmund Freud — Rüyaların Yorumu, Ego ve Id. Ayrı yazdığım I-Ching ile aynı rafta oturuyorlardı.

Hiçbirini kullanmayı planlamamıştım. Mühendislik okulu gündüz vardiyası o on yılda içeride olan her şeyi tatmin etmediği için okudum. On iki yıl sonra, 2026'da GOGOGO LLC runtime'ında otururken, o okumaların ajan sistemlerini nasıl yapılandırdığımda ortaya çıktığını görebiliyorum. Bu dürüst harita.

Freud'un yapısal modeli → orkestratör

Freud'un ego/id/superego ayrımı çalışmasının hantal bir özeti ama işe yarar. Id ham dürtü — şeyi şimdi istiyor, sürtünme yok. Superego içselleştirilmiş kural-setı — kategori olarak yanlış olanı reddediyor. Ego müzakereci, ikisini gerçekle uzlaştırma işini yapan parça.

Bizim çoklu-ajan orkestratörümüz aynı şekle sahip. Üretici ajanlar id — üretiyorlar, hızlı, hevesli, kısıt duyusu olmadan. Doğrulayıcı ajanlar superego — politikaya, şemaya veya güvenlik sınıfına aykırı çıktıları müzakeresiz reddediyorlar. Orkestratör kendisi ego — kullanıcının isteğini bilen, hangi üreticiyi çağıracağını bilen, hangi doğrulayıcının onaylaması gerektiğini bilen ve sistemi gerçeklikten geçiren parça.

Sistem işliyor çünkü üç rol de mevcut. Yalnızca-üretici sistem frensiz halüsinasyon görüyor. Yalnızca-doğrulayıcı sistem her şeyi reddediyor. Hiçbiri olmayan bir orkestratör belgesel. Freud'un iddiası, bu üç rolden biri olmayan insanların işlevsel olmadığıydı. Çoklu-ajan sistemleri için de aynı şey geçerli.

Jung'un arketipleri → uzman ajanlar

Jung'un arketipleri bilinçaltının kendisini etrafında düzenlediği tekrarlanan roller — Kahraman, Gölge, Yaşlı Adam, Anima, Trickster, Self. Jung'un mühendislik iddiası yaptığını düşünmüyorum. Ama roller uzman ajanlara neredeyse hiç çeviri olmadan haritalanıyor.

• Kahraman — executor ajan. Eylemi alan, yan etkiler gönderen, e-postayı atan, ekranı değiştiren, veritabanı yazımını commit eden. Her başarılı çalıştırmanın anlatı merkezi.
• Gölge — eleştirmen / rakip ajan. "Ya bu yanlışsa, ya kullanıcının gerçek niyeti söylediğinin tam tersiyse" diyen. Her çoklu-ajan sistem bir gölgeye ihtiyaç duyuyor. Onsuz sistem kendini pohpohlar.
• Yaşlı Adam / Senex — retrieval ajan. Bilge olan. İlgili geçmişi geri getiren — geçen çeyreğin faturası, 40 sayfalık politikanın yedinci paragrafı, müşterinin önceki tercihi. Bilgelik olarak hafıza.
• Anima / Animus — çeviri ajan. Kullanıcı-dili ile sistem-dili arasındaki tercüman. "Sadece fiyat etiketini değiştirebilir miyim" ifadesini yapılandırılmış API çağrısına ve geri çeviriyor. Bilinç ile sistem arasındaki köprü.
• Trickster — keşif ajan. Hangi yeni seçeneklerin açılacağını görmek için tuhaf yolu kasten deneyen. Eval'ler için kritik; tasmasız ölümcül. Çalıştırma başına trickster'a küçük bir bütçe veriyoruz.
• Self — orkestratör, bütünleşmiş bütün. Tek bir ajan değil, sistemi dışarıdan göründüğü gibi. Müşterinin etkileşim kurduğu şey.

Pratikte bunun bize verdiği

GOGOGO'da yeni bir ajan rolü tasarladığımızda örtük olarak üç şeyi kontrol ediyorum:

1. Yeni ajan henüz sahip olmadığımız bir Freudyen rol mü? Hiç doğrulayıcımız olmadıysa ve ekliyorsak, bu çoğaltma değil — eksik bir organ. Ekle.
2. Yoksa yeni bir Jungian uzman mı? Üretici + doğrulayıcı + orkestratör + retriever'ımız varsa ve bir trickster ekliyorsak, bu da eksik bir organ. Ekle.
3. Yoksa zaten var olan bir şeyin sadece çoğaltılması mı? Mevcut ikiyle aynı iş şeklini yapan üçüncü bir üretici ajan ekliyorsak, bu mimari değil — fazla yük. Birleştir veya at.

Üç kontrolün de dürüst tuttuğumuz her sefer runtime küçük ve okunabilir kaldı. Hilelediğimiz iki seferde, hak etmediği uzmanlar yetiştirdi ve üç ay sonra pager uyanışlarında bedelini ödedik.

Bu çerçevelerin mühendislik için neden işe yaradığını düşünüyorum

Mühendislik çerçeveleri gelir gider. Jung ve Freud bir yüzyıldır sürekli eleştiriliyor, bazen haklı olarak. Ama kategorik iddialar — tekrarlanan işlevsel roller olduğu, sistemlerin bir müzakereci, bir reddedici ve bir üreticiye ihtiyaç duyduğu, kısıtsız keşifin patolojiye dönüştüğü — sağlam. Sağlamlar çünkü hedef-yönelimli herhangi bir sistemin tutarlı kalmak için yapması gereken şeye karşılık geliyorlar. Çerçeveler bilişin özelliklerini tarif ediyor ve bilişi simüle eden herhangi bir sistem o özellikleri sıfırdan yeniden icat edecek.

Çoklu-ajan AI bunun metafor olmaktan çıktığı alan. Ajanlar gerçek, roller gerçek, başarısızlıklar gerçek. 2013'te Jung ve Freud okumak, 2026'da yaptığım iş için o on yılı geçirmenin en ucuz yolu oldu.

“Yirmili yaşlarında okuduğun eski psikoloji kütüphanesi mühendisliğin yerini almıyor. Önsel. Mühendislik üzerine inşa ediyor. Önsel olmadan aynı rolleri kötü icat ediyor ve onlara daha kötü isimler veriyorsun.”

Gölge en zoru olmaya devam ediyor

Bir spesifik notla kapatacağım. Gölge — düşmanca eleştirmen — iyi inşa edilmesi en zor rol ve en sık atlanan. Mühendisler sistemlerinde bir eleştirmen ajan istemiyor çünkü sistemi daha sık başarısız oluyor gibi gösteriyor. Tabii ki gösteriyor. Başarısızlıklar zaten oradaydı; eleştirmen onları yüzeye çıkarıyor. Gölgesiz çoklu-ajan sistem operatörlerine yalan söyleyen bir çoklu-ajan sistem.

Jung entegrasyon işinin gölgeyi bilinçli yapmak olduğunu yazdı. Runtime'ımız için aynısını yapmaya çalışıyoruz. Eleştirmen ajan gürültülü, muhalefet ediyor ve orkestratör dinliyor. Bu sevkıyat yapan bir sistem ile sevkıyatı taklit eden bir sistem arasındaki fark.

Bununla tartışmak istersen — ya da daha iyi çalışan farklı rol haritaları bulduysan — duymak isterim. atakanozalan.com veya takma ad için ezagor.